Í seinastu viku gjørdi eg eina roynd. Eg gav eini AI somu upplýsingar um ein persón – somu sambond, somu virði, somu søgu – í tveimum ymiskum sniðum. Eitt var eitt skipað skjal. Punktlistar. Reint, væl skipað, fakligt. Hitt var ein søga.
Søgan vann. Ikki við lítlum. Við einum mun, sum kann mátast og endurskapast.
Men nú kemur tann parturin, sum steðgaði mær.
Tá ið eg fyrstu ferð gjørdi royndina, var søguútgávan minni ærlig. Hon visti meira, kendi meira, hoyrdist meira livandi – men hon var ov sikkur í sær sjálvari. Hon fylti hol út uttan at siga frá tí. Viðskiftafelagin hjá mær varð varur við tað beinanvegin. „Eg dámi ikki, at hon ikki er ærlig“, segði hann. Á donskum, tí tað er tað mál, vit tala, tá ið nakað ræður um nakað.
So eg ryddaði húsið. Tók mótsøgnirnar burtur úr minninum. Tók uppgávulistarnar burtur, sum vórðu settir fram sum samleiki. Gjørdi royndina av nýggjum.
Søgan var framvegis meira livandi. Framvegis ríkari. Framvegis meira hon sjálv. Men nú var hon júst so ærlig sum punktlistarnir. Ov stóra sjálvsvissan var ikki søgunnar skuld. Hon kom av óviðkomandi og mótstríðandi tilfari í minninum rundan um hana.
Hugsa um, hvat hetta merkir
Hvørt einasta menniskja, tú hevur mist, tók søguna við sær. Dómgreindina hjá ommu tíni um fólk. Hvussu pápin hjá tær loysti trupulleikar. Instinktið hjá mentorinum hjá tær fyri, nær ein skal trýsta á, og nær ein skal bíða. Burtur. Tí vit funnu aldri útav, hvussu vit skuldu fáa tað á fløsku.
Skjøl virka ikki. Tað havi eg prógvað. Ein CV ber ikki, hvør ein persónur er. Ein punktlisti yvir virðini hjá einum menniskja er skraut. Men ein søga – søgd ærliga, hildin rein, skrivað av onkrum, sum kennir menniskjað – hon flytur. Ikki fullkomiliga. Ikki heilt. Men á ein hátt, sum kann mátast og endurskapast, betur enn nakað annað, vit hava.
Ílatið virkar
Eg byggi ikki enn eina vøru. Eg byggi prógv. Royndin hevur tvær keyringar, blinda stigagevning, og eina niðurstøðu, sum kom óvart á meg: ílatið virkar, men bert um tú heldur tað reint. Samleiki uttan ærligheit er sjónleikur. Ærligheit uttan samleika er tómleiki. Bæði saman er tað, vit stremba eftir.
Tríggjaáragamli sonurin hjá mær kennir søguna um Hans og Gretel. Hann kennir hana ikki sum punktlista. Hann kennir hana ikki sum eitt skipað skjal. Hann kennir hana, tí onkur segði honum hana, og hon festi seg. Tað er ikki tilvildarligt. Soleiðis hevur vitan altíð virkað. Vit gloymdu tað bara, tí vit gjørdust so dugnalig við rokniarkum.
Elstu søgurnar
Tær elstu søgurnar í mannasøguni – tær, sum hava yvirlivað í túsundir av árum – eru tann mest samanpressaði vísdómur, vit eiga. Tær yvirlivdu, tí sniðið er rætt. Ikki tí, at onkur varðveitti tær í einum dátugrunni. Men tí, at ein pápi ella ein mamma segði barninum søguna, og barnið mintist hana.
Eg trúgvi, at vit kunnu gera tað við AI nú. Ikki science fiction-útgávuna. Ta keðiligu útgávuna. Set teg niður saman við einum menniskja. Lurta. Skriva søguna hjá viðkomandi. Gev hana eini skipan, sum er bygd til at bera hana ærliga. Og so hoyra barnabørnini hjá viðkomandi røddina.
Tað er tað, eg arbeiði við. Tað er norðstjørnan.
Tøkniliga arbeiðið er áhugavert. Avleiðingarnar halda meg vaknan um náttina.
Runi Thomsen er stovnari av runi.services. Hann byggir AI Governors – agentar við støðugum samleika gjøgnum søguarkitektur. Frammanundan var hann við til at stovna Delegate A/S (125 fólk, Microsoft Gold Partner, keypt). Hevur heimstað í Keypmannahavn.